کاربرد شبكه اینترنت توسط سازمانهای دولتی جهت ارایه خدمات و اطلاعات به مردم، شركتها و سایر سازمانهای دولتی یكی از تعاریف دولت الكترونیكی است.
متخصصان و كارشناسان، دولت الكترونیكی را سازمانی مجازی بدون ساختمان و دیوار توصیف می‌كنند كه خدمات دولتی را بدون واسطه بصورت 24 ساعته و هفت روز هفته به مشتریان ارایه می‌دهد.

تعریف دولت الکترونیکی :
به عبارتی دولت الكترونیكی به مجموعه ارتباطات الكترونیكی میان دولت، شركتها و شهروندان و كاركنان دولت كه از طریق شبكه اینترنت برقرار می‌شود اطلاق می‌گردد.

مزایای دولت الكترونیكی:
از جمله مزایایی كه برای دولت الكترونیكی برشمرده شده عبارت است از:


1- افزایش اختیارات شهروندان از طریق دسترسی به اطلاعات و اداره موثرتر امور دولتی .
2- بهبود ارتباطات میان سازمانهای دولتی با تجارت و صنعت و سایر سازمانهای دولتی .
3- افزایش دقت و شفافیت در كارهای دولتی .
4- رشد درآمدهای دولت و كاهش هزینه‌های آن .
5- ارتقاء كارآیی سیستم‌های اقتصادی و ایجاد شفافیت برای جذب سرمایه‌گذاریهای خارجی و پشتیبانی در كشورهای در حال توسعه .
6- ایجاد احساس بهتر در مشاركت اجتماعی و اصلاح تصمیم‌گیریها و پیاده‌سازی برنامه‌های توسعه.


زمینه‌های كاربرد دولت الكترونیكی:
دولت الكترونیكی دارای كاربردهای متفاوتی است كه می‌توان آنها را در 4 گروه زیر دسته‌بندی كرد:

ارتباط دولت با شهروندان (از اطلاع رسانی به مردم تا پرداخت صورت حسابهایی مانند قبوض آب، برق، تلفن، و جریمه های ترافیكی از طریق شبكه اینترنتی را شامل می شود)
ارتباط دولت با تجارت و صنعت(مانند صدور مجوز و گواهی نامه ها، انجام خرید و فروش كالا و خدمت از طریق اینترنت)
ارتباط دولت با كاركنان(هدف ارایه اطلاعات به كاركنان دولتی با استفاده از شبكه های داخلی دولتی - اینترانت- اطلاعاتی مانند اطلاعات پرسنلی، مزایا، بازنسشتگی پرسنل و آخرین اخبار مربوط به فعالیت ها و درخواستهای سایر كاركنان انجام می گیرد)
ارتباط دولت با دولت(ارتباط سازمانهای دولتی با یكدیگر از طریق شبكه های داخلی است)

 
شهرهای الكترونیكی:
در تعریف شهر الكترونیكی گفته شده:
ارایه دسترسی الكترونیكی شهروندان به شهرداری و اماكن مختلف شهری به صورت شبانه روزی و هفت روز هفته به شیوه ای با ثبات، قابل اطمینان، امن و محرمانه شهر الكترونیكی نام دارد.
با عملی شدن نظریه ایجاد شهرهای الكترونیكی شهروندان می‌توانند از طریق اینترنت هر زمان یا هر مكان به اطلاعات و یا خدمات آموزشی، تفریحی، تجاری، اداری و بهداشتی دسترسی پیدا كنند.


مزایای شهر الكترونیكی:
شهر الكترونیكی دارای شرح وسیعی از عملكردها، قابلیتها و مزایا می‌باشد كه بصورت اختصار به موارد زیر می‌توان اشاره نمود:

1- فراهم آوردن خدمات اینترنت با كیفیت و سرعت بالا برای شهروندان و بهبود زندگی مردم با افزایش آگاهی آنان از فرایندهای شهری و همچنین امكانات شهر و تسهیل انجام فعالیت های شهری.
2- دسترسی 24 ساعته مردم به خدمات شهری
3- كاهش ترافیك شهری و به تبع آن كاهش آلودگی هوای شهر به دلیل كم شدن رفت و آمدها
4- صرفه جویی در وقت و انرژی
5- كاهش فساد اداری

آموزش الكترونیكی:
آموزش الكترونیكی نوع جدید از آموزش و مبتنی بر فناوری است كه در آن نیازی به حضور دانشجویان در كلاسهای برنامه ریزی شده نیست. به عبارتی این نوع آموزش استفاده از اینترنت برای یادگیری می باشد كه از طریق ارتباطات اینترنتی و مرورگر در هر زمان و یا مكانی می توان به این مقصود دست یافت.

مفاد آموزشی در آموزش الكترونیكی با آموزش سنتی متفاوت است، بطوری كه در آموزش الكترونیكی 40 تا 50 درصد متن آموزشی از طریق استاد و بقیه درس از طریق همكاری و ارتباط مستمر دانشجویان تعیین و تدوین می‌شود.

در برخی تعاریف آموزش الكترونیكی به سه دسته اصلی شامل: یادگیری شخصی، یادگیری جمعی و كلاسهای مجازی تقسیم شده است:

 
یادگیری شخصی :
در یادگیری شخصی، فرد رشته مورد علاقه خود را انتخاب و در اینترنت به جستجو و تحقیق در باره آن می‌پردازد.


یادگیری جمعی:
در یادگیری جمعی نیز سعی بر استفاده از ابزارهای مختلفی چون سالنهای تبادل نظر و گفتگوی اینترنتی است. دانشجویان به طور همزمان در اینترنت حضور یافته و در مورد موضوعات درسی و یا تمرینها و تحقیقات ارایه شده از طرف استاد به بحث و تبادل نظر می‌پردازند.

كلاسهای مجازی:
از كلاسهای مجازی به عنوان بهترین و موثرین شیوه آموزش الكترونیكی نام برده شده است. در این روش معلم و شاگرد تصویر یكدیگر را رویت و تبادل نظر می‌كنند.

 

مزایای آموزش الكترونیكی:
مزایای آموزش الكترونیكی با توجه به افزایش قابلیت‌های آن ارتقاء می‌یابد ولی بطور كلی می‌توان به اهم موارد آن اشاره كرد:


1- پویایی دانشجویان در حین آموزش و ترغیب به امر پژوهش و در واقع ادغام امور آموزشی و پژوهشی در یكدیگر در حین فراگیری.
2- حذف مشكل استاد محوری.
3- حذف فاصله و بُعد مكان و قابل دسترس بودن اطلاعات تمامی رشته‌های علمی در حداقل زمان ممكن و در هر نقطه .
4- عدم اختصاص مطالب آموزشی به قشر خاصی و امكان استفاده عموم افراد اعم از بیكار، شاغل و ... .
5- صرفه جویی در زمان و هزینه.
6- افزایش نیروی انسانی مجرب و همگام با فناوری روز.

گفتنی است، در مقابل مزایای این روش یك ایراد نیز توسط بعضی كارشناسان مطرح شده، ارتباطات اجتماعی كمتر دانشجویان در حین تحصیل است.

 
تجارت الكترونیكی:
تجارت الكترونیكی به عنوان یكی از مباحث مهم فناوری اطلاعات و ارتباطات مورد تاكید كارشناسان بوده و با سرعت در حال جایگزین شدن تجارت سنتی است و بسیاری از كشورها بهره‌مندی از آن را سرلوحه استراتژیهای بازرگانی خود قرار داده‌اند.
خرید و فروش و تبادل هر گونه كالا، خدمات و یا اطلاعات از طریق شبكه‌های رایانه‌ای یا انجام مبادلات تجاری در یك قالب الكترونیكی،‌‌ از تعاریفی است كه برای تجارت الكترونیكی بیان شده است.
در كل نظام داد و ستد الكترونیكی اولین مشخصه آن سرعت، دقت، صحت، كنترل آمار و ارقام و استفاده صحیح از فرمهای استاندارد مربوطه بسیار حائز اهمیت می‌باشد و برای تصحیح اشتباهات ثبتی فرصت كوتاه است. با این وجود كارشناسان معتقدند كه به صرف وجود برخی خطرات نمی توان از كارایی بالا و دستاوردهای مهم اقتصادی تجارت الكترونیكی چشم پوشید و استفاده از آن را برای سود بردن از گردونه تجارت جهانی الزامی می دانند و معتقدند استفاده از این فناوری جدید نیازمند ایجاد بسترهای فكری و فرهنگی برای پذیرش آن از طرف جامعه، رفع موانع حقوقی و قانونی و تامین پیش نیازهای سخت افزاری و نرم افزاری است.


مزایای تجارت الكترونیكی:
گستره مزایای تجارت الكترونیكی روز به روز افزایش می‌یابد و هر سال سهم بیشتری از تجارت جهانی توسط تجارت الكترونیكی انجام می‌شود. از اهم مزایای تجارت الكترونیكی می‌توان موارد زیر را برشمرد:
در خرید و فروش كالاها و ارایه خدمات فروش سهولت فراوانی وجود دارد.
مشتری از قدرت انتخاب بالایی برخوردار می شود و می‌تواند به فروشگاههای مجازی زیادی سرزده كالای مورد نظر خود را انتخاب كند. بین 21 تا 70 درصد در هزینه های مختلف فعالیتهای تجاری از قبیل تهیه اسناد و فاكتورهای خرید و فروش صرفه جویی می‌شود. فواصل جغرافیایی حذف می‌شود
لازم به ذكر است، به رغم مزایایی كه تا كنون برای همگانی شدن تجارت الكترونیكی عنوان شده، خطراتی نیز در این شیوه داد و ستد نوین وجود دارد كه دزدی الكترونیكی یكی از آنهاست، بگونه‌ای كه رمزهای نقل و انتقال وجوه یا كالاها، شناخته شده و از حسابی به حساب دیگر منتقل شود.
گرچه تدابیر مختلفی به كار رفته و كنترلهای متعددی در مراحل مختلف به عمل آمده تا در حد قابل قبولی نظام تجارت الكترونیكی اطمینان بخش باشد (حتی، برخی موسسات و شركتهای بیمه‌ای اقدام به بیمه كردن خطرات دستبردهای رایانه‌ای كرده‌اند)، لهذا گهگاه گزارشهایی در خصوص بروز تخلفات، و سرقتهای الكترونیكی داده می‌شود كه كارشناسان و متخصصین امور تجارت الكترونیكی با برپایی همایشهای بین‌المللی و نشستهای تخصصی درصدد بوده‌اند كه با اعمال شیوه‌های نوین و اطمینان بخش مانند تمهید حصول اطمینان در امضاهای الكترونیكی و روشهای دیگر از بروز تخلفات جلوگیری به عمل آورند.